(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.173. అధ్యాయః 173
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
బృహస్పతినా యుధిష్ఠిరంప్రతి దేహినాం జననాదిప్రకారనిరూపణం॥ 1 ॥
తథా ప్రాణినాం దుష్కర్మవిశేషఫలతయా తిర్యగ్యోనివిశేషేషు జననకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

పితామహ మహాప్రాజ్ఞ సర్వశాస్త్రవిశారద।
శ్రోతుమిచ్ఛామి మర్త్యానాం సంసారవిధిముత్తమం॥ 13-173-1(88300)
కేన వృత్తేన రాజేంద్ర వర్తమానా నరా భువి।
ప్రాప్నువంత్యుత్తమం స్వర్గం కథం చ నరకం నృప॥ 13-173-2(88301)
మృతం శరీరముత్సృజ్య కాష్ఠలోష్టసమం జనాః।
ప్రయాంత్యముం లోకమితః కో వై తాననుగచ్ఛతి॥ భీష్మ ఉవాచ। 13-173-3(88302)
దూరాదాయాతి భగవాన్బృహస్పతిరుదారధీః।
పృచ్ఛైనం సుమహాభాగమేతద్గుహ్యం సనాతనం॥ 13-173-4(88303)
నైతదన్యేన శక్యం హి వక్తుం కేనచిదద్య వై।
వక్తా బృహస్పతిసమో న హ్యన్యో విద్యతే క్వచిత్॥ వైశంపాయన ఉవాచ। 13-173-5(88304)
తయోః సంవదతోరేవం పార్థగాంగేయయోస్తదా।
ఆజగామ విశుద్ధాత్మా భగవాన్స బృహస్పతిః॥ 13-173-6(88305)
తతో రాజా సముత్థాయ ధృతరాష్ట్రపురోగమః।
పూజామనుషమాం చక్రే సర్వే తే చ సభాసదః॥ 13-173-7(88306)
తతో ధర్మసుతో రాజా భగవంతం బృహస్పతిం।
ఉపగంయ యథాన్యాయం ప్రశ్నం పప్రచ్ఛ తత్త్వతః॥ 13-173-8(88307)
భగవన్సర్వధర్మజ్ఞ సర్వశాస్త్రవిశారద।
మర్త్యస్య కః సహాయో వై పితా మాతా సుతో గురుః। జ్ఞాతిసంబంధివర్గశ్చ మిత్రవర్గస్తథైవ చ॥ 13-173-9(88308)
మృతం శరీరముత్సృజ్య కాష్ఠలోష్టసమం జనాః।
గచ్ఛంత్యముం చ లోకం వై క ఏతాననుగచ్ఛతి॥ బృహస్పతిరువాచ। 13-173-10(88309)
ఏకః ప్రసూయతే రాజన్నేక ఏవ వినశ్యతి।
ఏకస్తరతి దుర్గాణి గచ్ఛత్యేకస్తు దుర్గతిం॥ 13-173-11(88310)
న సహాయః పితా మాతా తథా భ్రాతా సుతో గురుః।
జ్ఞాతిసంబంధివర్గశ్చ మిత్రవర్గస్తథైవ చ॥ 13-173-12(88311)
మృతం శరీరముత్సృజ్య కాష్ఠలోష్టసమం జనాః।
ముహూర్తముపయుంజ్యాథ తతో యాంతి పరాఙ్ముఖాః॥ 13-173-13(88312)
తైస్తచ్ఛరీరముత్సృష్టం ధర్మి ఏకోఽనుగచ్ఛతి।
తస్మాద్ధర్మః సహాయార్థే సేవితవ్యః సదా నృపః॥ 13-173-14(88313)
ప్రాణీ ధర్మసమాయుక్తో గచ్ఛేత్స్వర్గగతిం పరాం।
తథైవాధర్మసంయుక్తో నరకం చోపపద్యతే॥ 13-173-15(88314)
తస్మాన్న్యాయాగతైరర్థైర్ధర్మం సేవేత పండితః।
ధర్మ ఏకో మనుష్యాణాం సహాయః పారలౌకికః॥ 13-173-16(88315)
లోభాన్మోహాదనుక్రోశాద్భయాద్వాఽప్యబహుశ్రుతః।
నరః కరోత్యకార్యాణి పరార్థే లోభమోహితః॥ 13-173-17(88316)
ధర్మశ్చార్థశ్చ కామశ్చ త్రితయం జీవితే ఫలం।
ఏతత్త్రయమవాప్తవ్యమధర్మపరివర్జితం॥ యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 13-173-18(88317)
శ్రుతం భగవతో వాక్యం ధర్మయుక్తం పరం హితం।
శరీరనిశ్చయం జ్ఞాతుం బుద్ధిస్తు మమ జాయతే॥ 13-173-19(88318)
మృతం శరీరం హి నృణాం సూక్ష్మమవ్యక్తతాం గతం।
అచక్షుర్విషయం ప్రాప్తం కథం ధర్మోఽనుగచ్ఛతి॥ బృహస్పతిరువాచ। 13-173-20(88319)
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిరనంతరం।
బుద్ధిరాత్మా చ సహితా ధర్మం పశ్యంతి నిత్యదా॥ 13-173-21(88320)
ప్రాణినామిహ సర్వేషాం సాక్షిభూతం దివానిశం।
ఏతైశ్చ సహ ధర్మోఽపి తం జీవమనుగచ్ఛతి॥ 13-173-22(88321)
త్వగస్థి మాంసం శుక్రం చ శోణితం చ మహామతే।
శరీరం వర్జయంత్యేతే జీవితేన వివర్జితం॥ 13-173-23(88322)
తతో ధర్మసమాయుక్తః స జీవః సుఖమేధతే।
ఇహ లోకే పరే చైవ కిం భూయః కథయామి తే॥ యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 13-173-24(88323)
తద్దర్శితం భగవతా యథా ధర్మోఽనుగచ్ఛతి।
ఏతత్తు జ్ఞాతుమిచ్ఛామి కథం రేతః ప్రవర్తతే॥ బృహస్పతిరువాచ। 13-173-25(88324)
అన్నమశ్నంతి యద్దేవాః శరీరస్థా నరేశ్వర।
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిర్మనస్తథా॥ 13-173-26(88325)
తతస్తృప్తేషు రాజేంద్ర తేషు భూతేషు పంచసు।
మనఃషష్ఠేషు శుద్ధాత్మన్రేతః సంపద్యతే మహత్॥ 13-173-27(88326)
తతో గర్భః సంభవతి శ్లేషాత్స్త్రీపుంసయోర్నృప।
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం భూయః కిం శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 13-173-28(88327)
ఆఖ్యాతం మే భగవతా గర్భః సంజాయతే యథా।
యథా జాతస్తు పురుషః ప్రపద్యతి తదుచ్యతాం॥ బృహస్పతిరువాచ। 13-173-29(88328)
ఆసన్నమాత్రః పురుషస్తైర్భూతైరభిభూయతే।
విప్రయుక్తశ్చ తైర్భూతైః పునర్యాత్యపరాం గతిం।
స చ భూతసమాయుక్తః ప్రాప్నుతే జీవ ఏవ హి॥ 13-173-30(88329)
తతోఽస్య కర్మ పశ్యంతి శుభం వా యది వాశుభం।
దేవతాః పంచభూతస్థాః కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 13-173-31(88330)
త్వగస్థిమాంసముత్సృజ్య తైశ్చ భూతైర్వివర్జితః।
జీవః సహ వసన్కృత్స్నం సుఖదుఃఖసహః ప్రభో॥ బృహస్పతిరువాచ। 13-173-32(88331)
`భోగవశ్యం కర్మవశ్యం యాతనావశ్యమిత్యపి।
ఏతత్త్రయాణామాసాద్య కర్మతః సోఽశ్నుతే ఫలం॥' 13-173-33(88332)
జీవః కర్మసమాయుక్తః శీఘ్రం రేతస్త్వమాగతః।
స్త్రీణాం పుష్పం సమాసాద్య సూతికాలే లభేత తత్॥ 13-173-34(88333)
యమస్య పురుషైః క్లేసం యమస్య పురుషైర్వధం।
దుఃఖం సంసారచక్రం చ నరః క్లేశం స విందతి॥ 13-173-35(88334)
ఇహ లోకే స చ ప్రాణీ జన్మప్రభృతి పార్థివ।
సుకృతం కర్మ వై భుంక్తే ధర్మస్య ఫలమాశ్రితః॥ 13-173-36(88335)
యది ధర్మం యథాశక్తి జన్మప్రభృతి సేవతే।
తతః స పురుషో భూత్వా సేవతే నియతం సుఖం॥ 13-173-37(88336)
అథాంతరా తు ధర్మస్యాప్యధర్మముపసేవతే।
సుఖస్యానంతరం దుఃఖం స జీవోఽప్యధిగచ్ఛతి॥ 13-173-38(88337)
అధర్మేణ సమాయుక్తో యమస్య విషయం గతః।
మహద్దుఃఖం సమాసాద్య తిర్యగ్యోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-39(88338)
కర్మణా యేన యేనేహ యస్యాం యోనౌ ప్రజాయతే।
జీవో మోహసమాయుక్తస్తన్మే నిగదతః శృణు॥ 13-173-40(88339)
యదేతదుచ్యతే శాస్త్రే సేతిహాసే చ చ్ఛందసి।
యమస్య విషయం ఘోరం మర్త్యో లోకః ప్రపద్యతే॥ 13-173-41(88340)
ఇహ స్థానాని పుణ్యాని దేవతుల్యాని భూపతే।
తిర్యగ్యోన్యతిరిక్తాని గతిమంతి చ సర్వశః॥ 13-173-42(88341)
యమస్య భవనే దివ్యే బ్రహ్మలోకసమే గుణైః।
కర్మభిర్నియతైర్బద్ధో జంతుర్దుఃఖాన్యుపాశ్నుతే॥ 13-173-43(88342)
యేనయేన తు భావేన కర్మణా పురుషో గతిం।
ప్రయాతి పరుషాం ఘోరాం తత్తే వక్ష్యాంయతః పరం॥ 13-173-44(88343)
అధీత్య చతురో వేదాంద్విజో మోహసమన్వితః।
పతితాత్ప్రతిగృహ్యాథ ఖరయోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-45(88344)
ఖరో జీవతి వర్షాణి దశ పంచ చ భారత।
ఖరో మృతో బలీవర్దః సప్తవర్షాణి జీవతి॥ 13-173-46(88345)
బలీవర్దో మృతశ్చాపి జాయతే బ్రహ్మరాక్షసః।
బ్రహ్మరక్షశ్చ మాసాంస్త్రీంస్తతో జాయేత బ్రాహ్మణః॥ 13-173-47(88346)
పతితం యాజయిత్వా తు కృమియోనౌ ప్రజాయతే।
తత్ర జీవతి వర్షాణి దశ పంచ చ భారత॥ 13-173-48(88347)
కృమిభావాద్విముక్తస్తు తతో జాయేత గర్దభః।
గర్దభః పంచవర్షాణి పంచవర్షాణి సూకరః॥ 13-173-49(88348)
కుక్కుటః పంచవర్షాణి పంచవర్షాణి జంబుకః।
శ్వా వర్షమేకం భవతి తతో జాయేత మానవః॥ 13-173-50(88349)
ఉపాధ్యాయస్త్రియః పాపం శిష్యః కుర్యాదబుద్ధిమాన్।
స జీవ ఇహ సంసారాంస్త్రీనాప్నోతి న సంశయః॥ 13-173-51(88350)
వృకో భవతి రాజేంద్ర తతః క్రవ్యాత్తతః ఖరః।
తతః ప్రేతః పరిక్లిష్టః పశ్చాజ్జాయేత బ్రాహ్మణః॥ 13-173-52(88351)
మనసాఽపి గురోర్భార్యాం యః శిష్యో యాతి పాపకృత్।
స ఉగ్రాన్ప్రైతి సంసారానధర్మేణేహ చేతసా॥ 13-173-53(88352)
శ్వయోనౌ తు స సంభూతస్త్రీణి వర్షాణి జీవతి।
తత్రాపి నిధనం ప్రాప్తః కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-54(88353)
కృమిభావమనుప్రాప్తో వర్షమేకం తు జీవతి।
తతస్తు నిధనం ప్రాప్తో బ్రహ్మయోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-55(88354)
యది పుత్రసమం శిష్యం గురుర్హన్యాదకారణే।
ఆత్మనః కామకారేణ సోపి హింస్రః ప్రజాయతే॥ 13-173-56(88355)
పితరం మాతరం చైవ యస్తు పుత్రోఽవమన్యతే।
సోఽపి రాజన్మృతో జంతుః పూర్వం జాయేత గర్దభః॥ 13-173-57(88356)
గర్దభత్వం తు సంప్రాప్య దశవర్షాణి జీవతి।
సంవత్సరం తు కుంభీరస్తతో జాయేత మానవః॥ 13-173-58(88357)
పుత్రస్య మాతాపితరౌ యస్య రుష్టావుభావపి।
గుర్వపధ్యానతః సోపి మృతో జాయతి గర్దభః॥ 13-173-59(88358)
ఖరో జీవతి మాసాంస్తు దశ శ్వా చ చతుర్దశః।
బిడాలః సప్తమాసాంస్తు తతో జాయేత మానవః॥ 13-173-60(88359)
మాతాపితరావాక్రుశ్య శారికా సంప్రజాయతే।
తాడయిత్వా తు తావేవ జాయతే కచ్ఛపో నృప॥ 13-173-61(88360)
కచ్ఛపో దశవర్షాణి త్రీణి వర్షాణి శల్యకః।
వ్యాలో భూత్వా చ షణ్మాసాంస్తతో జాయతి మానుషః॥ 13-173-62(88361)
భర్తృపిండముపాశ్నన్యో రాజద్విష్టాని సేవతే।
సోపి మోహసమాపన్నో మృతో జాయతి వానరః॥ 13-173-63(88362)
వానరో దశవర్షాణి పంచవర్షాణి సూకరః।
శ్వాఽథ భూత్వా తు షణ్మాసాంస్తతో జాయతి మానుషః॥ 13-173-64(88363)
న్యాసాపహర్తా తు నరో యమస్య విషయం గతః।
యాతనానాం శతం గత్వా కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-65(88364)
తత్ర జీవతి వర్షాణి దశపంచ చ భారత।
దుష్కృతస్య క్షయం కృత్వా తతో జాయతి మానుషః॥ 13-173-66(88365)
అసూయకః కుత్సితశ్చ చండాలో దుఃఖమశ్నుతే।
విశ్వాసహర్తా తు నరో మీనో జాయతి దుర్మతిః॥ 13-173-67(88366)
భూత్వా మీనోఽష్టమాసాంస్తు మృగో జాయతి భారత।
మృగస్తు చతురో మాసాంస్తతశ్ఛాగః ప్రజాయతే॥ 13-173-68(88367)
ఛాగస్తు నిధనం ప్రాప్య పూర్ణే సంవత్సరే తతః।
గౌః స సంజాయతే జంతుస్తతో జాయతి మానుషః॥ 13-173-69(88368)
ధాన్యాన్యవాంస్తిలాన్మాషాన్కులత్థాన్సర్షపాంశ్చణాన్।
కలాయానథ ముద్గాంశ్చ గోధూమానతసీస్తథా॥ 13-173-70(88369)
యస్తు ధాన్యాపహర్తా చ మోహాజ్జంతురచేతనః।
స జాయతే మహారాజ మూషికో నిరపత్రపః॥ 13-173-71(88370)
తతః ప్రేత్య మహారాజ మృతో జాయతి సూకరః।
సూకరో జాతమాత్రస్తు రోగేణి ంరియతే నృప॥ 13-173-72(88371)
శ్వా తతో జాయతే మూఢః కర్మణా తేన పార్థివ।
భూత్వా శ్వా పంచవర్షాణి తతో జాయతి మానవః॥ 13-173-73(88372)
పరదారాభిమర్శం తు కృత్వా జాయతి వై వృకః।
శ్వా శృగాలస్తతో గృధ్రో వ్యాలః కంకో బకస్తథా॥ 13-173-74(88373)
భ్రాతుర్భార్యాం తు పాపాత్మా యో ధర్మయతి మోహితః।
పుంస్కోకిలత్వమాప్నోతి సోఽపి సంవత్సరం నృప॥ 13-173-75(88374)
సఖిభార్యాం గురోర్భార్యాం రాజభార్యాం తథైవ చ।
ప్రధర్షయిత్వా కామాద్యో మృతో జాయతి సూకరః॥ 13-173-76(88375)
సూకరః పంచవర్షాణి దశవర్షాణి శ్వావిధః।
బిడాలః పంచవర్షాణి దశవర్షాణి కుక్కుటః॥ 13-173-77(88376)
పిపీలికా తు మాసాంస్త్రీన్వానరో మాసమేవ తు।
ఏతానాసాద్య సంసారాన్కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-78(88377)
తత్ర జీవతి మాసాంస్తు కృమియోనౌ చతుర్దశ।
తతోఽధర్మక్షయం కృత్వా పునర్జాయతి మానవః॥ 13-173-79(88378)
ఉపస్థితే వివాహే తు యజ్ఞే దానేఽపి వా విభో।
మోహాత్కరోతి యో విఘ్నం స మృతో జాయతే కృమిః॥ 13-173-80(88379)
కృమిర్జీవతి వర్షాణి దశ పంచ చ భారత।
అధర్మిస్య క్షయం కృత్వా తతో జాయతి మానవః॥ 13-173-81(88380)
పూర్వం దత్త్వా తు యః కన్యాం ద్వితీయే దాతుమిచ్ఛతి।
సోపి రాజన్మృతో జంతుః కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-82(88381)
తత్ర జీవతి వర్షాణి త్రయోదశ యుధిష్ఠిర।
అధర్మసంక్షయే యుక్తస్తతో జాయతి మానవః॥ 13-173-83(88382)
దేవకార్యమకృత్వా తు పితృకార్యమథాపి వా।
అనిర్వాప్య సమశ్నన్వై మృతో జాయతి వాయసః॥ 13-173-84(88383)
వాయసః శతవర్షాణి తతో జాయతి కుక్కుటః।
జాయతే వ్యాలకశ్చాపి మాసం తస్మాత్తు మానుషః॥ 13-173-85(88384)
జ్యేష్ఠం పితృసమం చాపి భ్రాతరం యోఽవమన్యతే।
సోఽపి మృత్యుముపాగంయ క్రౌంచయోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-86(88385)
క్రౌంచో జీవతి వర్షం తు తతో జాయతి చీరకః।
తతో నిధనమాపన్నో మానుషత్వముపాశ్నుతే॥ 13-173-87(88386)
వృషలో బ్రాహ్మణీం గత్వా కృమియోనౌ ప్రజాయతే।
[తతః సంప్రాప్య నిధనం జాయతే సూకరః పునః॥ 13-173-88(88387)
సూకరో జాతమాత్రస్తు రోగేణ ంరియతే నృప।
శ్వా తతో జాయతే మూఢః కర్మణా తేన పార్థివ॥ 13-173-89(88388)
శ్వా భూత్వా కృతకర్మాఽసౌ జాయతే మానుషస్తతః।
తత్రాపత్యం సముత్పాద్య మృతో జాయతి మూషికః॥ 13-173-90(88389)
కృతఘ్నస్తు మృతో రాజన్యమస్య విషయం గతః।
యమస్య పురుషైః క్రుద్ధైర్వధం ప్రాప్నోతి దారణం॥ 13-173-91(88390)
దణ్·డం సముద్గరం శూలమగ్నికుంభం చ దారుణం।
అసిపత్రవనం ఘోరవాలుకం కూటశాల్మలీం॥ 13-173-92(88391)
ఏతాశ్చాన్యాశ్చ బహ్వీశ్చ యమస్య విషయం గతః।
యాతనాః ప్రాప్య తత్రోగ్రాస్తతో వధ్యతి భారత॥ 13-173-93(88392)
తతో హతః కృతఘ్నః స తత్రోగ్రైర్భరతర్షభ।
సంసారచక్రమాసాద్య కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-94(88393)
కృమిర్భవతి వర్షాణి దశపంచ చ భారత।
తతో గర్భం సమాసాద్య తత్రైవ ంరియతే శిశుః॥ 13-173-95(88394)
తతో గర్భశతైర్జంతుర్బహుభి సంప్రపద్యతే।
సంసారాంశ్చ బహూన్గత్వా తతస్మిర్యక్షు జాయతే॥ 13-173-96(88395)
తతో దుఃఖమనుప్రాప్య బహువర్షగణానిహ।
స పునర్భవసంయుక్తస్తతః కూర్మః ప్రజాయతే॥ 13-173-97(88396)
దధి హృత్వా బకశ్చాపి ప్లవో మత్స్యానసంస్కృతాన్।
చోరయిత్వా తు దుర్బుద్ధిర్మధుదంశః ప్రజాయతే॥ 13-173-98(88397)
ఫలం వా మూలకం హృత్వా అపూపం వా పిపీలికాః।
చోరయిత్వా చ నిష్పావం జాయతే హలగోలకః॥ 13-173-99(88398)
పాయసం చోరయిత్వా తు తిత్తిరిత్వమవాప్నుతే।
హృత్వా పిష్టమయం పూపం కుంభోలూకః ప్రజాయతే॥ 13-173-100(88399)
అయో హృత్వా తు దుర్బుద్ధిర్వాయసో జాయతే నరః।
కాంస్యం హృత్వా తు దుర్బద్ధిర్హారితో జాయతే నరః॥ 13-173-101(88400)
రాజతం భాజనం హృత్వా కపోతః సంప్రజాయతే।
హృత్వా తు కాంచనం భాండం కృమియోనౌ ప్రజాయతే॥ 13-173-102(88401)
పత్రోర్ణం చోరయిత్వా తు కృకలత్వం నిగచ్ఛతి।
కౌశికం తు తతో హృత్వా నరో జాయతి వర్తకః॥ 13-173-103(88402)
అంశుకం చోరయిత్వా తు శుక్రో జాయతి మానవః।
చోరయిత్వా దుకూలం తు మృతో హంసః ప్రజాయతే॥ 13-173-104(88403)
క్రౌంచః కార్పాసికం హృత్వా మృతో జాయతి మానవః।
చోరయిత్వా నరః పట్టం త్వావికం చైవ భారత। క్షౌమం చ వస్త్రమాదాయ శశో జంతుః ప్రజాయతే॥ 13-173-105(88404)
వర్ణాన్హృత్వా తు పురుషో మృతో జాయతి బర్హిణః।
హృత్వా రక్తాని వస్త్రాణి జాయతే జీవజీవకః॥ 13-173-106(88405)
వర్ణకాదీంస్తథా గంధాంశ్చోరయిత్వేహ మానవః।
ఛుందుందరిత్వమాప్నోతి రాజఁల్లోభపరాయణః॥ 13-173-107(88406)
తత్ర జీవతి వర్షాణి తతో దశ చ పంచ చ।
అధర్మస్య క్షయం గత్వా తతో జాయతి మానుషః॥ 109a చోరయిత్వా పయశ్చాపి బలాకా సంప్రజాయతే॥ 110a యస్తు చోరయతే తైలం నరో మోహసమన్వితః। 110b సోపి రాజన్మృతో జంతుస్తైలపాయీ ప్రజాయతే॥ 111a అశస్త్రం పురుషం హత్వా సశస్త్రః పురుషాధమః। 111b అర్థార్థీ యది వా వైరీ స మృతో జాయతే స్వరః॥ 112a ఖరో జీవతి వర్షే ద్వే తతః శస్త్రేణ వధ్యతే। 112b స మృతో మృగయోనౌ తు నిత్యోద్విగ్నోఽభిజాయతే॥ 113a మృగో వధ్యతి శస్త్రేణ గతే సంవత్సరే తు సః। 113b హతో మృగస్తతో మీనః సోపి జాలేన బధ్యతే॥ 114a మాసే చతుర్థే సంప్రాప్తే శ్వాపదః సంప్రజాయతే। 114b శ్వాపదో దశవర్షాణి ద్వీపీ వర్షాణి పంచ చ॥ 115a తతస్తు నిధనం ప్రాప్తః కాలపర్యాయచోదితః। 115b అధర్మస్య క్షయం కృత్వా తతో జాయతి మానుషః॥ 116a స్త్రియం హత్వా తు దుర్బుద్ధిర్యమస్య విషయం గతః। 116b బహూన్క్లేశాన్సమాసాద్య నరకానేకవింశతిం॥ 117a తతః పశ్చాన్మహారాజ కృమియోనౌ ప్రజాయతే। 117b కృమిర్వింశతివర్షాణి భూత్వా జాయతి మానుషః॥ 118a భోజనం చోరయిత్వా తు మక్షికా జాయతే నరః। 118b మక్షికాసంఘవశగో బహూన్మాసాన్భవత్యుత॥ 119a తతః పాపక్షయం కృత్వా మానుషత్వమవాప్నుతే। 119b `భక్ష్యం హృత్వా తు పురుషో జాలపాశః ప్రజాయతే॥ 120a స్వాద్యం హృత్వా తు పురుషశ్చీరపాశః ప్రజాయతే।' 120b ధాన్యం హృత్వా తు పురుషో లోమశః సంప్రజాయతే॥ 121a తథా పిణ్యాకసంమిశ్రమశనం చోరయేన్నరః। 121b స జాయతే భృతిధనో దారుణో మూషికో నరః॥ 122a దశన్వై మానుషాన్నిత్యం పాపాత్మా స విశాంపతే। 122b ఘృతం హృత్వా తు దుర్బుద్ధిః కాకమద్గుః ప్రజాయతే॥ 123a మత్స్యమాంసమథో హృత్వా కాకో జాయతి దుర్మతిః। 123b లవణం చోరయిత్వా తు చిరికాకః ప్రజాయతే। 124a విశ్వాసేన తు నిక్షిప్తం యో వినిహ్నోతి మానవః। 124b స గతాయుర్నరస్తాత మత్స్యయోనౌ ప్రజాయతే॥ 125a మత్స్యయోనిమనుప్రాప్య మృతో జాయతి మానుషః। 125b మానుషత్వమనుప్రాప్య క్షీణాయురుపపద్యతే॥ 126a పాపాని తు నరాః కృత్వా తిర్యగ్జాయంతి భారత। 126b న చాత్మనః ప్రయాణాంతే ధర్మం జానంతి కంచన॥ 127a యే పాపాని నరాః కృత్వా నిరస్యంతి వ్రతైః సదా। 127b సుఖదుఃఖసమాయుక్తా వ్యథితాస్తే భవంత్యుత॥ 128a అపుమాంసః ప్రజాయంతే ంలేచ్ఛాశ్చాపి న సంశయః। 128b నరాః పాపసమాచారా లోభమోహసమన్వితాః॥ 129a వర్జయంతి చ పాపాని జన్మప్రభృతి యే నరాః। 129b అరోగా రూపవంతస్తే ధనినశ్చ భవంత్యుత॥ 130a స్త్రియోఽప్యేతేన కల్పేన కృత్వా పాపమవాప్నుయుః। 130b ఏతేషామేవ జంతూనాం భార్యాత్వముపయాంతి తాః॥ 131a పరస్వహరణే దోషాః సర్వ ఏవ ప్రకీర్తితాః। 131b ఏతద్ధి లేశమాత్రేణ కథితం తే మయాఽనఘ॥ 132a అపరస్మిన్కథాయోగే భూయః శ్రోష్యసి భారత। 132b ఏతన్మయా మహారాజ బ్రహ్మణో గదతః పురా॥ 133a సురర్షీణాం శ్రుతం మధ్యే పృష్టశ్చాపి యథాతథం। 133b మయాఽపి తచ్చ కార్త్స్న్యేన యథావదనువర్ణితం। 133c ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహారాజ ధర్మే కురు మనః సదా॥ ॥ 13-173-108(88407)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి త్రిసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 173 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-173-13 ముహూర్తమివ రోదిత్వేతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-32 జీవః స భగవన్క్వస్థః సుఖదుఃఖే సమశ్నుతే ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-51 ఉపాధ్యాయస్య యః పాపం ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-52 ప్రాక్ శ్వా భవతి ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-58 కుంభీరో నక్రః॥ 7-173-64 పంచవర్షాణి మూషికః ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-65 సంసారాణాం శతం ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-173-99 నిష్పావం రాజమాషం। హలగోలకః దీర్ఘపుచ్ఛో గోలరూపీ కీటవిశేషః॥ 7-173-100 కుంభోలూక ఉలూకజాతిభేదః॥ 7-173-101 హారితః పక్షివిశేషః॥ 7-173-103 పత్రోర్మం ధౌతకౌశేయం॥ 7-173-106 వర్ణాన్ హరితాలాదీన్॥ 7-173-122 కాకమద్గుః శృంగవాన్ జలపక్షీ॥ 7-173-128 అసంవాసాః ప్రజాయంతే ఇతి ఝ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.